2025 жылғы 19 желтоқсанда ҚР Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің Жамбыл облысы бойынша өкілі жанындағы Сараптамалық кеңестің отырысы өтті. Жиынның күн тәртібінде өңірде адам құқықтарын қорғау саласындағы өзекті мәселелер және 2026 жылға арналған жұмыс жоспарының жобасы талқыланды.
ҚР Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің Жамбыл облысы бойынша өкілі Е.Т.Қуанышевтың төрағалығымен өткен Сараптамалық кеңес отырысына Жамбыл облысы бойынша Ұлттық превентивтік тетіктің жетекшісі Д.Р.Халидов, «Жаңару» сыбайлас жемқорлыққа қарсы жалпыұлттық қозғалысы» РҚБ облыстық филиалының директоры Қ.Е.Төлендиев, «Жамбыл облысының Азаматтық альянсы» ЗТБ төрағасы, ORDA.kz сайтының тілшісі И.Дастан, «Мүгедек жастар қоғамы» ҚБ басшысы, Қоғамдық кеңес мүшесі Ә.М.Даулетбаева, кәсіби медиатор, «Азаматтық құқықтарды қорғау комитеті» ҚБ төрайымы И.Г.Федорова, «Шапағат» корпоративтік қорының басшысы С.М.Нурматова, Жамбыл облысы білім басқармасы басшысының орынбасары Ж.Б.Атенов, Жамбыл облысы әкімдігінің жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы басшысының орынбасары Б.Қ.Мұқанов, Жамбыл облысы ПД ҚҚБ ювеналдық полиция тобының ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспекторы полиция майоры А.Ж. Пирматов,  облыстық Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссияның хатшысы Қ.Ә.Салықбаева қатысты.
Кеңес барысында қылмыстық-атқару жүйесіндегі құқық бұзушылықтарды болдырмау, ерекше қажеттіліктері бар азаматтардың құқықтарын қамтамасыз ету, сыбайлас жемқорлықпен күрес және БАҚ арқылы құқықтық сауаттылықты арттыру мәселелері көтерілді. "Заң және тәртіп" қағидасының маңыздылығы да атап өтілді. Қоғамда әділдік пен құқық үстемдігін орнатуда бұл қағиданың рөлі ерекше екені айтылды. Сарапшылар мен қонақтар осы бағытта мемлекеттік органдар мен азаматтық қоғамның үйлесімді жұмысы қажет екенін жеткізді.
2026 жылға арналған жұмыс жоспары жобасы талқыланып, оған азаматтық қоғам мен мемлекеттік құрылымдардың өзара іс-қимылын күшейтуге бағытталған бірқатар ұсыныстар енгізілді. Кеңес мүшелері жоспарды пысықтап, бекітуге ұсыну үшін қажетті шаралар қабылданатынына тоқталды.
Жиынды қорыта келе, ҚР Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің Жамбыл облысы бойынша өкілі Қуанышев Еркін сарапшыларға белсенді қатысқандары үшін алғыс білдіріп, адам құқықтарын ілгерілету ісінде жүйелі серіктестіктің жалғасатынын атап өтті. Сараптамалық кеңес жұмысы өңірде құқықтық мәдениетті қалыптастыру мен заң үстемдігін қамтамасыз етуде маңызды алаң ретінде өз тиімділігін көрсетіп келеді.
қатысқандары үшін алғыс білдіріп, адам құқықтарын ілгерілету ісінде жүйелі серіктестіктің жалғасатынын атап өтті. Сараптамалық кеңес жұмысы өңірде құқықтық мәдениетті қалыптастыру мен заң үстемдігін қамтамасыз етуде маңызды алаң ретінде өз тиімділігін көрсетіп келеді.

Астанада «AMANAT CUP» XXIII республикалық пікірсайыс турнирі өз мәресіне жетті!

«Жастар Рухы» жастар қанаты мен «Qazaq Debate» қозғалысы ұйымдастырған дәстүрлі додада еліміздің ең үздік спикерлері анықталды.

Атқарушы хатшы Дәулет Кәрібек Мемлекет басшысының білімді, еркін ойлы жастарды қолдау саясатын атап өтсе, Мәжіліс депутаты Болат Керімбек пікірсайыстың жастардың ойлау қабілеті мен азаматтық белсенділігін арттырудағы маңызын айтты.

Биыл 150 өтінімнің ішінен 60 команда іріктелді.
Қазақ, орыс және алғаш рет ұйымдастырылған студенттік лига Британ, Америка және Линкольн–Дуглас форматтарында сынға түсті.

 ЖЕҢІМПАЗДАР:

Қазақ лигасы:
1-орын – Дильназ Бауыржанқызы – Жәкен Нұрхан
2-орын – Жансерік Жолшыбек – Алтынай Қалдыбай
3-орын – бірнеше өңір командалары
Үздік спикер – Дәулет Нүркен

 Орыс лигасы
1-орын: Сұлтан Сатыбалды – Камила Құрамысова
2-орын: Айгерім Айбасова – Дінмұхаммед Сағатбеков
3-орын: Самат Саяқов – Мұратбек Нұрлан және Ерұлан Мейіржан – Аруна Найманова
Үздік спикер: Дінмұхаммед Сағатбеков
Үздік төреші: Жібек Әкімова

 Студенттік лига
1-орын: Нұрқадыр Серікқазы – Дидар Арчин
2-орын: Махаббат Алипчеева – Ақерке Дарханбек
3-орын: Аяулым Сайлауова – Нұртас Нұрай және Нұрханым Бермұханбет – Жадыра Қайратова

 Халықаралық «Model OIC» ойыны

60 қатысушы 4 комитет бойынша бақ сынап, үздіктер анықталды:
Best delegate, best speaker және best position paper номинацияларының иегерлері – еліміздің әр өңірінен келген талантты жастар.

 Барлық жеңімпаздарды құттықтаймыз!

«AMANAT CUP» – жастардың ойы мен білімі шыңдалатын маңызды алаң.

#ЖастарРухы #AMANAT

Медицинское обеспечение заключенных: обеспечение прав и международные обязательства

Право человека на здоровье является одним из фундаментальных прав, закрепленных в международных документах, таких как Всеобщая декларация прав человека, Международный пакт об экономических, социальных и культурных правах, а также конвенции Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ) и Международной организации труда (МОТ).

Эти документы обязывают государства обеспечивать равный доступ к медицинской помощи для всех, без дискриминации, независимо от социального статуса и правового положения.

Казахстан, следуя этим международным стандартам, принимает меры для улучшения системы здравоохранения и обеспечения медицинских услуг для всех категорий населения.

Одной из наиболее уязвимых групп, требующих особого внимания, являются лица, находящиеся в местах лишения свободы.

ВОЗ определяет осужденных как уязвимую категорию граждан, доступ к медицинским услугам для которых часто затруднен по объективным причинам.

На протяжении долгих лет медицинское обеспечение заключенных в Казахстане находилось в ведении Министерства внутренних дел. Однако практика показала, что такая система имела свои ограничения, препятствующие своевременному и качественному оказанию медицинской помощи.

Заключенные испытывали трудности с доступом к узким специалистам, диагностическим исследованиям и лечению хронических заболеваний.

В 2023 году, в рамках реализации Указа Президента Казахстана от 19 июля 2021 года, функции медицинского обеспечения осужденных были переданы в гражданскую сферу – под управление Министерства здравоохранения.

Это решение стало результатом глубокого анализа существующих проблем и отражает приверженность Казахстана международным обязательствам по созданию гуманного и эффективного подхода к охране здоровья осужденных.

Сегодня медицинское обслуживание охватывает 79 учреждений уголовно-исполнительной системы (УИС), в которых содержится более 39 тысяч заключенных.

Штатная численность медицинских работников в системе УИС составляет около 1,2 тысячи специалистов.

Основные достижения после передачи функций Минздраву:

Заключенные получили возможность получения более широкого спектра медицинских услуг, включая консультации узких специалистов, стационарное лечение и диагностические процедуры.

Привлечение квалифицированных специалистов и внедрение современных технологий улучшили качество диагностики и лечения.

Значительные средства были направлены на ремонт медицинских учреждений, закупку современного оборудования и необходимых лекарственных препаратов.

Внедрение единой цифровой платформы позволило создать систему учета и мониторинга состояния здоровья осужденных, упрощая доступ к медицинским услугам.

Передача медицинского обслуживания в ведение Министерства здравоохранения привела к значительному увеличению охвата медицинскими услугами:

Количество заключенных, получивших медицинскую помощь, выросло в два раза – с 38,4 тыс. в 2022 году до 71,3 тыс. в 2023 году, в том числе стационарное лечение – в пять раз (с 217 до 1 110 человек).

Число проведенных диагностических исследований увеличилось вдвое – с 7 541 в 2019 году до 14 310 в 2023 году.

В 2023 году более 18 тысяч заключенных прошли рентген-обследование, 392 – компьютерную томографию, 195 – МРТ-исследования, а 161 – консилиумы профильных специалистов.

Финансирование системы увеличилось более чем в 1,5 тысячи раз – с 466,2 тыс. до 765 млн. тенге.

Эти изменения стали важным шагом в обеспечении равенства доступа к медицинской помощи для всех граждан Казахстана, включая осужденных.

Реализация данных реформ отражает стремление Казахстана к выполнению международных обязательств и созданию более гуманных условий содержания в местах лишения свободы.

Дальнейшая работа будет направлена на дальнейшее совершенствование системы здравоохранения для всех категорий граждан, независимо от их правового статуса.

Главный специалист представительства

Национального центра по правам человека

по Жамбылской области С.Джаналиев

2025 жылдың 13 қараша күні Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталықтың Жамбыл облысы бойынша өкілдігінің қызметкерлері «№5 Арнаулы әлеуметтік қызметтер ұсыну орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесіне жоспарлы баруды жүзеге асырды. 

Бару мақсаты – орталықта тұрып жатқан қызмет алушылардың құқықтарының сақталу жағдайын бағалау және көрсетілетін әлеуметтік қызметтердің сапасында заң талаптарының бұзылмауына көз жеткізу болды. Мекеме әкімшілігімен және персоналмен әңгімелесу жүргізіліп, қызмет алушылардың жағдайымен танысу үшін тұрғылықты бөлмелер, емдеу және оңалту кабинеттері, асхана, санитарлық тораптар мен басқа да тұрмыстық нысандарға бару жүзеге асырылды. Арнайы әлеуметтік қызметтердің сапасы, медициналық көмекке қолжетімділік, жеке қажеттіліктерді ескеру, құқықтық ақпаратпен қамтамасыз ету, мәдени және бос уақытты ұйымдастыру мәселелері қарастырылды. Кейбір жағдайларда құқықтық құжаттармен қамтамасыз етуде, жеке құқықтар мен бостандықтарды түсіндіруде жетілдіруді қажет ететін тұстар анықталды. Өкілдік қызметкерлері тарапынан тиісті ұсынымдар берілді.

13 ноября 2025 года сотрудники Представительства Национального центра по правам человека по Жамбылской области осуществили плановый выезд в коммунальное государственное учреждение «Центр предоставления специальных социальных услуг №5».

Цель визита — оценка соблюдения прав проживающих получателей услуг и проверка соответствия качества предоставляемых социальных услуг требованиям законодательства. В рамках мониторинга были проведены беседы с администрацией и персоналом учреждения, а также осуществлён обход жилых помещений, лечебных и реабилитационных кабинетов, столовой, санитарных узлов и других бытовых объектов с целью ознакомления с условиями проживания получателей. Внимание было уделено качеству специальных социальных услуг, доступности медицинской помощи, учёту индивидуальных потребностей, обеспечению правовой информацией, а также вопросам организации досуга и культурных мероприятий. В отдельных случаях были выявлены аспекты, требующие доработки, в том числе в части предоставления правовой документации и разъяснения личных прав и свобод.По итогам визита сотрудниками Представительства были даны соответствующие рекомендации.

2025 жылдың 30 қазанында Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің Жамбыл облысы бойынша өкілі Е.Т.Қуанышевпен Жамбыл облысы әкімдігінің жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының «№7 Қордай аудандық арнаулы әлеуметтік қызметтер ұсыну орталығы» КММ-на жоспарлы алдын ала бару жүргізілді. Аталған барудың негізгі мақсаты – арнайы әлеуметтік қызмет көрсетілетін мекемелерде адам құқықтарының сақталуын қамтамасыз ету. Бару барысында мекеменің материалдық-техникалық жағдайы мен қызмет көрсету сапасына талдау жасалып, бірқатар мәселелер анықталды. Атап айтқанда: мекеме Жарғысын заң талаптарына сәйкестендіру, комиссия құрамын Қағида талаптарына сай қайта қарау, қызмет алушылар үшін ішкі өрмелі саты мәселесін шешу, бөлмелердің орналасуын оңтайландыру, тамақтану тәртібін бақылауға алу ұсынылды. Сонымен қатар, Уәкіл туралы ақпарат пен ҰПТ қатысушыларының тізімі көрнекі жерге орналастырылуы қажет екені айтылды. Заң бұзушылықтарға жол берген лауазымды тұлғалардың жауаптылығын қарастыру ұсынылды. Өкіл мекеме қызметінде адамгершілік пен заңдылық қағидаттарының сақталуы – қоғамдағы әлеуметтік әділеттіліктің негізі екенін атап өтті. Бұл бағыттағы жұмыс алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғасын табатын болады.

30 октября 2025 года Представителем Уполномоченного по правам человека в Республике Казахстан по Жамбылской области Е.Т. Куанышевым было осуществлено плановое превентивное посещение КГУ «Кордайский районный центр оказания специальных социальных услуг №7» управления координации занятости и социальных программ акимата Жамбылской области. Основной целью мероприятия является обеспечение соблюдения прав человека в учреждениях, оказывающих специальные социальные услуги. В ходе визита было отмечено, что Устав учреждения требует приведения в соответствие с действующим законодательством, а состав комиссии – с требованиями Правил. Обращено внимание на санитарные условия для получателей услуг и вопросы внутренней инфраструктуры учреждения. Отмечена необходимость нанесения информационных табличек на двери комнат и устранения неудобств, связанных с их расположением. Даны рекомендации по контролю за меню и распределением пищи. Предложено разместить информацию об Уполномоченном по правам человека и участниках НПМ по Жамбылской области. Внесены предложения по рассмотрению ответственности должностных лиц, допустивших нарушения. Представитель отметил, что соблюдение принципов гуманности и законности в работе учреждения – основа социальной справедливости. Работа в данном направлении будет продолжена на системной основе.

Жамбыл облыстық пікірсайыс одағы «Еркін Пікір» жастар қоғамдық бірлестігі Жамбыл облысы әкімдігінің Ақпарат және қоғамдық даму басқармасының мемлекеттік әлеуметтік тапсырысы шеңберінде жүзеге асырылып жатқан, жастар арасында волонтерлік қызметті дамытуға бағытталған жоба аясында жасөспірімдердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және құқықбұзушылықтың алдын алу бағытында бірқатар профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыруда.

Осы жұмыстың аясында «Байқа» атты түнгі рейдтік іс-шара өткізілді. Рейдтің негізгі мақсаты – түнгі уақытта кәмелеттік жасқа толмағандардың заңды өкілінсіз қалада немесе қоғамдық орындарда жүруінің алдын алу, олардың қауіпсіздігін сақтау және құқық бұзушылықтың алдын алу болып табылады.Рейдке волонтерлер, тиісті орган өкілдері және жас мамандар қатысып, кешкі және түнгі уақытта қала көшелерін аралап, жасөспірімдердің қауіпсіздігіне бағытталған түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Сонымен қатар кәмелетке толмағандардың құқықтары мен жауапкершілігі, түнгі уақытта көше жүру ережелері және ата-аналардың жауапкершілік деңгейі туралы ақпарат берілді.

«Байқа» рейді жасөспірімдердің құқықтық мәдениетін арттыруға, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және қоғамдық тәртіпті сақтауға бағытталған маңызды профилактикалық шара болды.

Қоршаған ортаны қорғау – кез келген қоғамның тұрақты даму кепілі. Осыны жақсы түсінген М.Х. Дулати атындағы Тараз университетінің 10Ted волонтерлік ұйымы бүлдіршіндерге экологиялық тәрбие беруді мақсат еткен тың бастама көтерді. Атап айтқанда, 2025 жылдың қыркүйек және қазан айлары аралығында Тараз қаласындағы №18 «Еркежан» балабақшасында «Жасыл Жүрек» атты жоба сәтті жүзеге асырылды.

Жобаның негізгі мақсаты – балалардың бойында экологиялық сауаттылықты арттырып, табиғатқа деген сүйіспеншілікті ерте жастан қалыптастыру. Волонтерлер бұл жолда ерекше тәсілдерді қолданды: креативті сабақтар, ойын элементтері, практикалық жаттығулар мен көрнекі құралдар арқылы бүлдіршіндердің қызығушылығын оята білді.

Жобадағы теория мен практиканы қатар ұштастыру арқылы балаларға қоқысты сұрыптау, суды үнемдеу, өсімдіктерге күтім жасау сияқты экологиялық дағдылар түсінікті әрі қызықты түрде жеткізілді. Балдырғандар экология тақырыбында сурет салып, ертегілер тыңдап, сұрақ-жауап ойынына қатысып, өз ойларын ортаға салды. Бұл үдерісте волонтерлер арнайы дайындалған материалдарды және аниматорлық костюмдерді пайдалана отырып, экологиялық сабақтарды ойын арқылы өткізуге күш салды.

Жобаның ерекшелігі – оның тек білім берумен шектелмей, ұрпақтар арасындағы сабақтастықты нығайтуға да серпін беруі. Студент жастар мен кішкентай балалардың өзара қарым-қатынасы арқылы жылы атмосфера орнап, экологиялық сана бірлесе қалыптасты.

«Жасыл Жүрек» жобасы — экологиялық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы маңызды қадам. Жоба авторларының айтуынша, мұндай шаралар алдағы уақытта басқа балабақшалар мен мектептерде де өз жалғасын таппақ. Осы арқылы Тараз жастары табиғатты сүюді, оны қорғауды кішкентайлардың жүрегіне ерте бастан сіңіруге атсалысуда.

Бұл – тек экологиялық бастама емес, бұл — болашаққа деген жауапкершіліктің жарқын көрінісі.

Жамбыл облыстық пікірсайыс одағы «Еркін пікір» жастар қоғамдық бірлестігі Мойынқұм ауданы әкімдігінің ішкі саясат бөлімінің қолдауымен жүзеге асып жатқан мемлекеттік әлеуметтік жоба аясында Мойынқұм ауданында "Діни экстремизм – XXI ғасыр дерті" тақырыбында мазмұнды кездесу өтті. Іс-шара Мойынқұм аудандық мешітінде ұйымдастырылды.

Кездесудің басты мақсаты — діни сауаттылықты арттыру, діни көзқарасын дұрыс қалыптастыру және дәстүрлі емес діни ағымдардың теріс ықпалынан сақтандыру болды. Сонымен қатар, шара барысында қатысушыларға діни экстремизм мен радикализмнің қоғамға тигізетін кері әсері, оның алдын алу жолдары және дәстүрлі Ислам дінінің құндылықтары жөнінде кеңінен түсіндірілді. Шараға арнайы шақырылған спикер — Жамбыл облысы әкімдігі дін проблемаларын зерттеу орталығының инспекторы, тәжірибелі теолог Қырықбай Саян Батырұлы. Ол өз сөзінде қазіргі қоғамдағы діни ағымдардың ерекшеліктері мен олардың таралу тетіктеріне тоқталып, діни білімді тек ресми, сенімді дереккөздерден алу қажеттігін атап өтті. Сондай-ақ, дін мен дәстүрдің байланысы, ұлттық құндылықтар мен рухани тәрбие жайында да мазмұнды әңгіме өрбітіп, жастардың көкейіндегі сұрақтарға жауап берді. Кездесу барысында еркін пікір алмасу ұйымдастырылып, діни төзімділік пен бейбітшілік құндылықтарын дәріптеу бағытында ой-пікірлер ортаға салынды.

Мойынқұм ауданы әкімдігі ішкі саясат бөлімінің мемлекеттік әлеуметтік тапсырысы бойынша, Жамбыл облыстық пікірсайыс одағы «Еркін пікір» жастар қоғамдық бірлестігінің ұйымдастыруымен «Дәстүрлі емес діни ағымдарға қарсы иммунитетті қалыптастыру және алдын алу» тақырыбы аясында ақпараттық-түсіндіру шаралары өз жалғасын табуда. Осы жоба шеңберінде Биназар ауылындағы О.Жандосов атындағы орта мектептің жоғары сынып оқушыларымен «Діни экстремизмнің алдын алу» тақырыбында кездесу өтті. Кездесудің арнайы спикері – Жамбыл облысы әкімдігі дін проблемаларын зерттеу орталығының инспекторы, теолог Қырықбай Саян Батырұлы болды. Іс-шараның басты мақсаты – жастардың діни сауаттылығын арттырып, оларды теріс діни ағымдардың ықпалынан қорғау, дәстүрлі дін мен ұлттық құндылықтарды дәріптеу болды. Кездесу барысында Саян Батырұлы қазіргі таңда әлеуметтік желілер арқылы таралатын жалған діни ақпараттардың жастар санасына тигізетін кері әсерін атап өтті. Ол діни білімсіздік пен ақпаратты дұрыс қабылдамаудың салдарынан қаншама жастардың жат ағым жетегіне еріп кетіп жатқанын нақты мысалдармен түсіндірді. Спикер жастарға діни білім мен мәліметті тек ресми, сенімді дереккөздерден алу қажеттігін қадап айтты. Атап айтқанда, Қазақстан Мұсылмандары Діни басқармасы бекіткен имамдардан діни білім алуды және діни тақырыптағы ақпараттарды ҚМДБ-ның ресми сайттарынан қарауды ұсынды.

Саян Батырұлы өз сөзінде рухани тәрбие мен ұлттық құндылықтардың сабақтастығына да тоқталды. «Тәрбие – тал бесіктен» дегендей, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету, ата-ананы сыйлау, салт-дәстүрді сақтау – жастардың болашаққа бағыт берер рухани темірқазығы болуы керек екенін ерекше атап өтті. Кездесу барысында оқушылар мен ұстаздар тарапынан көптеген сұрақтар қойылып, спикер әр сұраққа нақты әрі мазмұнды жауап берді. Сонымен қатар, деструктивті ағымдардың қоғамға тигізетін залалы туралы өмірде болған мысалдар айтылып, қатысушылармен еркін пікір алмасу ұйымдастырылды. Оқушылар өз ойларын ашық айтып, дін мен қоғамның өзара байланысы туралы пікірлерін ортаға салды.

Жамбыл облыстық пікірсайыс одағы «Еркін пікір» жастар қоғамдық бірлестігі Т. Рысқұлов ауданы әкімдігі ішкі саясат бөлімінің «Жастар арасында қазақстандық патриотизмді насихаттау, ұлттық құндылықтарды сақтау және жасөспірімдер мен жастар арасында құқық бұзушылық пен қылмыстың алдын алу іс-шараларын ұйымдастыру» тақырыбындағы мемлекеттік әлеуметтік жобасын жүзеге асыруда. Жоба аясында ұйымдастырылған интеллектуалды сайыстардың маңызды кезеңі – финалдық ойын өткізілді. Бұл финалға үш іріктеу ойынында ең жоғары ұпай жинап, білімділігімен, жылдамдығымен және логикалық ойлау қабілетімен ерекшеленген үздік топтар жолдама алды. Финалдық кезең жоғары дайындықты, жинақылықты және өзара командалық үйлесімділікті талап етті. Қатысушы топтар күрделі сұрақтарға жауап беріп, түрлі интеллектуалды тапсырмаларды орындау арқылы өздерінің білім деңгейін тағы бір мәрте дәлелдеді. Іс-шараға жастар, аудан тұрғындары және түрлі сала мамандары қатысып, финалдық ойынның маңыздылығын арттыра түсті. Бұл жоба жастардың танымдық деңгейін көтеріп қана қоймай, оларды ұйымшылдыққа, белсенді азаматтық ұстанымға және ұлттық құндылықтарды құрметтеуге тәрбиелеуге бағытталды. Финал нәтижесі бойынша жеңімпаздар анықталып, қатысушылар арнайы марапаттармен және бағалы сыйлықтармен марапатталды.